Janne Vereijken
Heb je weleens écht 10 jaar vooruitgekeken? In deze tijd van snelle veranderingen is het vaak verleidelijk om je uitsluitend te richten op de nabije toekomst. Maar laten we eens stilstaan bij waarom futuristen en strategische denkers juist kiezen voor een horizon van 10 jaar – en hoe dat jouw strategisch denken kan verrijken.
Waarom 10 jaar?
- Mentale flexibiliteit: Psychologen en business schools hebben ontdekt dat de meesten van ons beter in staat zijn los te komen van de beperkingen van het heden als we 10 jaar vooruitdenken. Kijken we slechts 1, 3 of 5 jaar vooruit, dan raken we vaak verstrikt in de realiteit van de dag. Maar 10 jaar is lang genoeg om écht anders te denken en nieuwe mogelijkheden te overwegen.
- Genoeg tijd voor groei: Of het nu gaat om de uitrol van een technologische innovatie of de bouw van een bedrijf, 10 jaar biedt de ‘runway’ om écht impact te maken. Bedrijven als Adyen, Mollie, Swapfiets, OpenAI, TikTok en Slack zijn binnen 10 jaar uitgegroeid tot toonaangevende spelers in hun sector.
- Maatschappelijke veranderingen: Grote doorbraken gebeuren zelden binnen één of twee jaar. Met 10 jaar heb je tijd om structurele veranderingen te zien ontvouwen. Denk aan de legalisering van het homohuwelijk, dat in 10 jaar uitgroeide van één naar meer dan 30 landen.
- Persoonlijke groei: In 10 jaar kun je een diploma halen, een kind van peuter tot tiener zien opgroeien, of zelfs nieuwe expertise ontwikkelen in een vakgebied dat nu nog niet eens bestaat.
Typische tijdshorizons in business strategie
Dit zijn de meest gebruikelijke tijdshorizons die organisaties hanteren voor hun plannen:
- Korte termijn (1-2 jaar) voor operationele doelen.
- Middellange termijn (3-5 jaar) voor de strategie.
- Lange termijn (5-10+ jaar) voor het vormgeven van visie en missie.
Inzichten uit het 10 jaar vooruitkijken vormen input voor het ontwikkelen van de visie, missie, strategie en operationele doelen. Het maakt de plannen toekomstbestendig.
Strategic Foresight: de basis voor strategie
Strategic foresight is het proces waarbij organisaties doorgaans zo’n 10 jaar vooruitkijken om hun strategische plannen te maken. Ik hoor je denken: ‘Maar hoe kun je nou 10 jaar vooruitkijken? Dat is toch onmogelijk?’ Het klopt dat we niet alles kunnen voorspellen, maar er zijn wel degelijk ontwikkelingen – vaak ‘megatrends’ genoemd – die we met redelijke zekerheid kunnen zien aankomen, zoals vergrijzing of klimaatverandering. Tegelijkertijd blijven er onzekerheden. Daarom combineren we wat we wél weten (de megatrends) met scenario’s voor wat er kán gebeuren. Het doel is niet om één exacte toekomst te voorspellen, maar om voorbereid te zijn op verschillende mogelijkheden.
Deze langetermijninzichten worden vervolgens gebruikt om de meer concrete 3-5 jarige strategieën en 1-2 jarige operationele plannen te maken. Door de juiste acties op de kortere termijn zijn organisaties flexibeler en beter voorbereid op toekomstige veranderingen.
Een voorbeeld uit mijn praktijk
Laat me een case delen uit mijn eigen praktijk. Zes jaar geleden werkte ik met een middelgroot productiebedrijf dat worstelde met dalende marges en toenemende concurrentie. In plaats van te focussen op korte termijn kostenbesparingen, daagde ik het management uit om 10 jaar vooruit te kijken. We identificeerden opkomende trends in duurzaamheid, circulaire economie en Industry 4.0. Door deze inzichten te vertalen naar een langetermijnstrategie, begon het bedrijf te investeren in duurzame productieprocessen en verdere digitale transformatie.
Nu, over de helft van die 10-jarige visie, is het bedrijf uitgegroeid tot een voorloper in duurzame productie, met sterk verbeterde marges en een solide marktpositie. Dit voorbeeld illustreert hoe het stellen van een ambitieuze 10-jarige horizon je dwingt om verder te kijken dan de waan van de dag, en hoe dat kan leiden tot strategische innovatie en concrete resultaten.
Een nuance per sector
Niet elke sector kan of hoeft 10 jaar vooruit te denken. Neem bijvoorbeeld:
- Nucleair afvalbeheer: Dat vereist een horizon van 10.000 tot 1.000.000 jaar!
- Klimaatbeleid: Officieel zijn er doelen tot 2100, zoals het beperken van de opwarming tot 2 graden Celsius (of zelfs 1,5 °C volgens het Parijsakkoord). In de praktijk richten veel landen en sectoren zich echter op ‘net zero’-uitstoot voor 2050, zodat de ergste klimaatveranderingen vóór 2100 kunnen worden afgeremd.
- Energie en transport: Vaak zo’n 30 jaar vooruitkijken.
- AI en biotechnologie: Hier ligt de focus dikwijls op slechts 2 tot 10 jaar vanwege razendsnelle ontwikkelingen.
- Verkiezingsvoorspellingen: Een horizon van meestal 1 tot 2 jaar.
Conclusie: vind jouw ideale tijdsframe
Er bestaat dus geen ‘heilige’ tijdshorizon. De kunst is een voor jou werkbare tijdshorizon te kiezen en daar je strategie op te baseren.
Vraag aan jou: Hoe ver durf jij vooruit te kijken in je eigen organisatie? Laat het met weten en wie weet inspireren we elkaar om net iets verder te durven dromen.
Over de auteur
Janne Vereijken, founder van Spring Company, strateeg & innovator, Rotterdamse Zakenvrouw van het Jaar 2018.
Meer lezeng over strategieontwikkeling?
Check de volgende artikelen:
- Strategie ontwikkelen met deze 4 stappen
- Wat is een trend? 8 verschillende soorten trends en hun kenmerken.
- 13 valkuilen bij het ontwikkelen van een strategie en hoe je ze kunt vermijden
- De belangrijkste elementen van een overtuigend bedrijfsplan
- 20 jaar strategie: terugblik en toekomst
- Wat is Product As A Service (PAAS)?
Visie en strategie ontwikkelen met Spring Company
Spring Company begeleidt directies en strategieteams bij de ontwikkeling van heldere strategieën voor het realiseren van ambities.
Weten wat we voor jou kunnen betekenen? Lees meer over strategieontwikkeling met Spring Company.
